Σχολεία σε κατάληψη στη Βοιωτία: Πριν κρίνουμε την αντίδραση, ας ακούσουμε τα αιτήματα

 

Τις τελευταίες ημέρες οι μαθητικές κινητοποιήσεις έχουν επιστρέψει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση. Καταλήψεις, αποχές, πορείες και κλειστά σχολεία επαναφέρουν το γνώριμο ερώτημα: είναι η κατάληψη ένας σωστός τρόπος διεκδίκησης;

Ίσως, όμως, πριν απαντήσουμε σε αυτό, να πρέπει να θέσουμε ένα διαφορετικό ερώτημα.

Γιατί έφτασαν οι μαθητές στην κατάληψη;

Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και στη Βοιωτία. Στις 23 Οκτωβρίου οι μαθητές του Γυμνασίου με Λυκειακές Τάξεις Ακραφνίου προχώρησαν σε κατάληψη, δημοσιοποιώντας μια σειρά συγκεκριμένων αιτημάτων.

Μεταξύ αυτών αναφέρονται κενά σε εκπαιδευτικό προσωπικό, προβλήματα στις σχολικές αίθουσες, φθορές στην περίφραξη και ελλείψεις σε βασικό εξοπλισμό. Σύμφωνα με όσα γνωστοποίησαν οι ίδιοι οι μαθητές, υπάρχουν προβλήματα υγρασίας και μούχλας στις αίθουσες Πληροφορικής και στο Εργαστήριο Θετικών Επιστημών, ενώ έθεσαν και ζήτημα ασφάλειας της περίφραξης.

Δύο ημέρες νωρίτερα, στις 21 Οκτωβρίου, σε κατάληψη είχε προχωρήσει και το ΕΠΑΛ Λιβαδειάς. Οι μαθητές ζήτησαν, μεταξύ άλλων, περισσότερες δαπάνες για την Παιδεία και καλύτερες σχολικές υποδομές, ενώ πραγματοποίησαν και πορεία στο κέντρο της Λιβαδειάς.

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται, βέβαια, στη Βοιωτία. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας που δημοσιεύθηκαν στις 21 Οκτωβρίου, 317 από τις 3.566 σχολικές μονάδες της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης καταγράφηκαν εκείνη την ημέρα με κατάληψη ή αποχή.

Η πρώτη αντίδραση απέναντι σε όλα αυτά είναι συχνά η ίδια:

«Τα παιδιά πρέπει να είναι στις τάξεις τους».

Και βεβαίως πρέπει.

Το σχολείο υπάρχει για να λειτουργεί, το μάθημα για να γίνεται και η κατάληψη δεν μπορεί να αποτελεί τη μόνιμη απάντηση σε κάθε διαφωνία. Όταν ένα σχολείο παραμένει κλειστό, χάνονται διδακτικές ώρες και επηρεάζονται ακόμη και μαθητές που ενδεχομένως δεν συμφωνούν με την κινητοποίηση.

Η συζήτηση, όμως, δεν μπορεί να σταματά εκεί.

Όταν οι μαθητές καταγγέλλουν ελλείψεις εκπαιδευτικών, υγρασία, μούχλα, προβλήματα σε εργαστήρια ή φθορές στις υποδομές, το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο τη μορφή της διαμαρτυρίας τους.

Αφορά και τις συνθήκες μέσα στις οποίες καλούνται καθημερινά να μορφωθούν.

Και τότε προκύπτει ένα δυσκολότερο ερώτημα:

Ακούστηκαν αυτά τα προβλήματα πριν κλείσει η πόρτα του σχολείου;

Είχαν προηγηθεί αιτήματα προς τους αρμόδιους φορείς; Έγιναν έλεγχοι; Δόθηκαν απαντήσεις και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα; Γνωρίζουν σήμερα μαθητές και γονείς πότε θα αποκατασταθούν τα προβλήματα που καταγγέλλονται;

Γιατί η υγρασία σε μια αίθουσα δεν είναι πολιτική άποψη.

Μια κατεστραμμένη περίφραξη δεν είναι ιδεολογική διαφωνία.

Και ένα κενό καθηγητή δεν εξαφανίζεται επειδή διαφωνούμε με τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές αποφάσισαν να το αναδείξουν.

Από την άλλη πλευρά, η ύπαρξη ενός πραγματικού προβλήματος δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε μορφή αντίδρασης είναι σωστή. Οι μαθητές χρειάζεται επίσης να γνωρίζουν ότι η διεκδίκηση συνοδεύεται από ευθύνη, επιχειρήματα, διάλογο και σεβασμό προς όσους μπορεί να έχουν διαφορετική άποψη.

Αυτό, άλλωστε, αποτελεί μέρος της ίδιας της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Το σχολείο δεν διδάσκει μόνο Μαθηματικά, Ιστορία και Γλώσσα. Διδάσκει —ή τουλάχιστον θα έπρεπε να διδάσκει— συμμετοχή, δημοκρατία, επιχειρηματολογία, δικαιώματα αλλά και υποχρεώσεις.

Αν το μήνυμα προς έναν μαθητή είναι απλώς «επέστρεψε στην τάξη», χωρίς να δίνεται ουσιαστική απάντηση σε ένα τεκμηριωμένο αίτημα, τότε χάνεται ένα σημαντικό μέρος της εκπαιδευτικής αξίας του διαλόγου.

Αν, από την άλλη, ο μαθητής θεωρήσει ότι αρκεί να κλείσει ένα σχολείο για να επιβάλει οτιδήποτε ζητά, το μήνυμα είναι εξίσου προβληματικό.

Ανάμεσα στα δύο υπάρχει ένας δρόμος δυσκολότερος, αλλά πολύ πιο ουσιαστικός:

ο διάλογος και η λογοδοσία.

Οι μαθητές οφείλουν να διατυπώνουν καθαρά και υπεύθυνα τα αιτήματά τους. Οι διευθύνσεις των σχολείων οφείλουν να μεταφέρουν εγκαίρως τα προβλήματα, οι δήμοι και οι αρμόδιες υπηρεσίες να απαντούν με συγκεκριμένες ενέργειες και χρονοδιαγράμματα και το Υπουργείο να αντιμετωπίζει εγκαίρως τα εκπαιδευτικά κενά.

Οι γονείς, παράλληλα, δεν μπορούν να παραμένουν απλοί θεατές μιας αντιπαράθεσης ανάμεσα στους μαθητές και την Πολιτεία.

Στις 21 Οκτωβρίου το Υπουργείο Παιδείας τόνισε ότι η μεγάλη πλειονότητα των σχολείων συνέχισε να λειτουργεί κανονικά, ενώ η υπουργός Παιδείας εξέφρασε την αντίθεσή της στις πολυήμερες καταλήψεις, υποστηρίζοντας ότι τα σχολεία πρέπει να παραμένουν ανοιχτά.

Είναι μια θέση που πρέπει να ακουστεί.

Μαζί της, όμως, πρέπει να ακουστεί και η άλλη πλευρά:

Κανένα σχολείο δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να κλείσει για να θεωρηθούν επείγοντα προβλήματα που όφειλαν να έχουν ήδη αντιμετωπιστεί.

Ίσως, λοιπόν, η συζήτηση για τις καταλήψεις χρειάζεται επιτέλους να ξεφύγει από το απλοϊκό δίλημμα «είμαστε υπέρ ή κατά».

Μπορούμε να είμαστε αντίθετοι στο κλείσιμο ενός σχολείου και ταυτόχρονα να απαιτούμε άμεσες απαντήσεις για την κατάσταση των εγκαταστάσεών του.

Μπορούμε να ζητάμε υπευθυνότητα από τους μαθητές και ταυτόχρονα να απαιτούμε υπευθυνότητα από εκείνους που διοικούν και αποφασίζουν.

Και μπορούμε να διαφωνούμε με έναν τρόπο διεκδίκησης χωρίς να απαξιώνουμε το ίδιο το αίτημα.

Γιατί τελικά η πραγματική επιτυχία δεν είναι να ανοίξει απλώς ξανά η πόρτα ενός σχολείου.

Είναι, όταν ανοίξει, οι μαθητές να επιστρέψουν σε ένα σχολείο λίγο καλύτερο από αυτό που έκλεισαν.